Hyperventilatie

Hyperventilatie (letterlijk: té veel ademen) is geen ziekte, maar het is een reactie van het lichaam op stress, angst, psychische druk, zorgen, overmatige inspanning, benauwdheid of emoties. Door overmatig ademen raakt de balans tussen zuurstof (inademen) en koolstofdioxide (uitademen) verstoord en kunnen klachten optreden zoals benauwdheid, hartkloppingen, (spier)pijn op de borst, misselijkheid en duizeligheid.

Het is geen aandoening van de luchtwegen, maar een reactie op stress. Nu heeft iedereen wel eens wat stress, en dat leidt ook niet tot problemen. Het lichaam werkt dan wat harder om alles voor elkaar te krijgen, en als de stress wegzakt, dan ontspant het lichaam weer en kan het herstellen van de extra inspanning.
Er ontstaan problemen als de stress (mentaal of fysiek) maar voort blijft duren, en het lichaam niet meer (voldoende) kan ontspannen. Het lichaam raakt gestressed en reageert met angstsymptomen: de spieren spannen aan, de ademhaling en hartslag versnellen, de bloeddruk stijgt en dit kan na een tijdje leiden tot spierpijn en constant gespannen spieren, een gejaagde ademhaling, hartkloppingen, en een hoge bloeddruk. Het lichaam blijft dus constant alert en gespannen, ook al bent u zich daar misschien niet van bewust. Hierdoor raken lichaamsprocessen verstoord en kunt u klachten krijgen en zich onprettig of angstig voelen.

Er bestaan twee vormen van hyperventilatie:

1. Acute hyperventilatie
Bij acute hyperventilatie kun je plotseling een aanval van over-ademing krijgen, met de daarbij behorende klachten. Na een eerste aanval kan angst ontstaan voor herhaling, waardoor situaties waarin de aanval optrad beladen worden. Bv heeft u de eerst aanval in de supermarkt gekregen, dan kunt u gaan opzien tegen boodschappen doen (“als ik nu maar niet weer benauwd wordt”). Door die gespannenheid treedt eerder een nieuwe aanval op en na verloop van tijd kan alleen de gedachte aan een dergelijke situatie (boodschappen doen), of zelfs alleen een vergelijkbare situatie (andere winkels, bioscoop), genoeg zijn om de klachten op te roepen.
Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan van hyperventilatieklachten en de angst dat deze kunnen gaan optreden. Dan spreken we van hyperventilatiesyndroom of gegeneraliseerd angstsyndroom.

2. Chronische hyperventilatie
Bij chronische hyperventilatie ademt u voortdurend op een verkeerde manier, zonder dat u zich daarvan bewust bent of u het acuut benauwd krijgt, zoals bij acute hyperventilatie. Het gaat niet om een aanval, maar het voortdurend verkeerd ademen heeft effect op het gehele lijf en er ontstaan vage klachten, die constant aanwezig kunnen zijn. Chronisch betekent dan ook “voortdurend aanwezig”, er wordt niet mee bedoeld dat de klachten nooit overgaan.

Behandeling
Bij Oefentherapie gaan we allereerst kijken hoe u die spanning weer kunt ontladen, door te ontspannen, en hoe u een aanval kunt voorkomen. Het is namelijk belangrijk om de vicieuze circel zo snel mogelijk te doorbreken.
Daarna leert u herkennen welke zaken en situaties bij u stress oproepen en hoe het lichaam hierop reageert en vervolgens leert u anders te reageren, waardoor u het vaste patroon kunt doorbreken. Als er teveel van dit soort stressvolle situaties zijn, wordt gekeken hoe we deze zo kunnen veranderen dat het hanteerbaar voor u wordt.

De behandeling bestaat uit een aantal zaken:

  • Informatie geven over hoe hyperventilatie ontstaat, waardoor u zelf kunt verklaren wat er gebeurt en er minder angstig van wordt.
  • Bewust worden welke zaken bij u stress (en daarmee hyperventilatie) veroorzaken en hoe u hier anders mee om kunt gaan.
  • Leren herkennen wanneer u lichaam tekenen van gespannenheid vertoont en hoe u die spanning kunt loslaten en ook leren herkennen bij welke dingen u zich prettig voelt en waar u van ontspant.
  • Aanleren van praktische tips om een aanval van hyperventilatie, angst of paniek zelf te stoppen.

 

Hierdoor krijgt ú weer greep op de klachten, in plaats van dat zij u in de greep houden.